ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ



Η επόμενη εκδήλωση ημερολόγιο εκδηλώσεων

ΠΥΡΓΟΙ ΛΕΣΒΟΥ



Λεύκωμα
2017
ISBN: 978-960-576-642-9

Λ.Τ.14,00 €
ΠΥΡΓΟΙ ΛΕΣΒΟΥ     
συγγραφέας : Σκοπελίτης Σ. Β.
σειρά: Τέχνες

σελ. 136
διαστ. 16x24  
2η έκδοση
Κυκλοφορεί
τιμή αγοράς με ΦΠΑ: 14,84 €
τμχ:  
Προσθήκη στο καλάθι
Add to basket
 
 
Περιγραφή
Aγαπητέ μου Στέλιο, το πρόγραμμα της δουλειάς μου και η συναίσθηση της ανεπάρκειας της ενημέρωσής μου, μ’ έκαναν να σου αρνηθώ ένα μικρό άρθρο για το καινούργιο σου βιβλίο: Πύργοι της Λέσβου. Τώρα μούστειλες μερικές ωραίες φωτογραφίες και το κείμενο του Α. Στυλιανίδη, φαντάζομαι περίπου και τον δικό σου πρόλογο. Έτσι έχω λίγη ύλη, μα σου γράφω κυρίως με διαίσθηση και θα φανεί παρακάτω η φύση της. Στο αναστατωμένο τραπέζι μου, έσπρωξα πέρα- πέρα ένα σωρό φακέλους με επείγουσες μελέτες, χρήσιμες ή αγαπημένες. Σ’ αυτόν τον κενό χώρο και στο λίγο χρόνο που αρπάζω απ’ τον χρόνο, θα προσπαθήσω να γίνω ο πρώτος αναγνώστης και κατά συνέπεια σχολιαστής, συμπάθησέ με, του βιβλίου. Τα βιβλία έρχονται γύρω μας σαν τα φύλλα του φθινοπώρου, έρχονται από ψηλά σαν πουλιά, έρχονται μαλακά, αθόρυβα θροΐσματα, κι ακουμπούν στη γη. Αν σκεφτείς, αν προλάβεις, αν τύχει, αρπάζεις στο διάβα μερικά και τα κοιτάς, τα μελετάς, ή ψάχνεις στο σωρό των πεσμένων στη γη, που κάνουν ένα χαλί πράσινο και κόκκινο και σκουριασμένο και κίτρινο. Απ’ το χυμό των ξερών φύλλων θάρθει άλλη βλάστηση κι άλλα βιβλία θα πέσουν πάλι ανάμεσά μας. Έχοντας μια αγάπη και μια κάποια συνήθεια, κοιτάζω τούτο το φύλλο που με την φαντασία μου άρπαξα στο προοιμιακό του πέσιμο. Όπως έγραψα και για το άλλο σου έργο: Τα Νεοκλασικά σπίτια της Αθήνας και του Πειραιά, η φανερή ή κρυμμένη επιδίωξη του έργου σου, ξεπερνά σαν μια λυπημένη οργή το είδος και τα μέσα (δομή) του βιβλίου σου. Ακολουθείς μια πλατιά θεματική, που μπορούμε να πούμε: Έργα και σύμβολα του χώρου – το είδος πάλι είναι: η ποιητική των εικόνων. Με την ανάγνωση αυτή της ευαισθησίας, προσπαθείς να συγκεντρώσεις την προσοχή και το ενδιαφέρον πάνω σ’ ένα ευρετήριο πλαστικών αξιών (μ’ όλο το βάθος της έννοιας αυτής), για να κατανοηθεί, να μελετηθεί και ίσως να σωθεί. Διάβασα τη μικρή μελέτη του Α. Στυλιανίδη, κατατοπιστική, καθαρή και στις γενικές της γραμμές σωστή. Θα λείψουν και τούτη τη φορά (αν λείψουν) σχέδια, ανατυπώσεις, μετρήσεις, κατασκευαστικές λεπτομέρειες, οι λύσεις και συγκρίσεις. Εξάλλου τ’ αναλυτικά στοιχεία θα είναι λιγοστά, κοινωνικά προβλήματα, οικονομικά, και τα χρονικά της τότε ζωής, δηλαδή η διαλεκτική του γιατί και του τι. Τα λέω αυτά όχι για να ψέξω, αλλά για να καταλάβω γιατί νιώθω μια στοργή για το είδος της εργασίας σου, που αντί να στραφεί προς το δοκίμιο και την εμπεριστατωμένη μελέτη, στρέφεται κυρίως προς την ποιητική της εικόνας. Αυτή είναι η ύλη σου. Κάθε πράγμα είναι μια ύλη για μια σημειωτική. Και η τωρινή σου ύλη προσφέρεται για μια τέτοια σημειωτική: Ανάλυση και ανάγνωση. Είναι σαν να τραγουδάς: Ήταν τότε... Θυμήσου, θυμήσου, θυμήσου... και μουσικές και κελαϊδίσματα και φωνές ανθρώπινες και λόγοι και αντίλογοι βαθείς και σύμβολα, μόχθοι και τέχνες, να ξεκινούν από τα βάθη των πηγών. Έτσι (μέσα απ’ την ποιητική εικόνα) των Πύργων της Λέσβου, πλαταίνουν και γίνονται τοπία και άνθρωποι, κοινωνιολογικά και ανθρωπολογικά θέματα, πανελλήνια, της πολιτιστικής κληρονομιάς. Κι ακόμη για μένα, δυο φορές ξενιτεμένο (κι ας μην πούμε αν αυτό είναι καημός), τα βιβλία σου, μαζί μ’ άλλα, είναι τα παράθυρα της επικοινωνίας με τη νέα γενιά που εκδηλώνεται και εκφράζεται με τη μια μορφή ή με την άλλη, μα που στρέφεται γύρω στους θρύλους και σε μια νέα μυθολογία για ν’ αναζητήσει αλήθειες, ευαισθησίες και αιτήματα. Νιώθω αυτά τα έργα σαν αγριολούλουδα και εύχομαι να σκεπάσουν τους αγρούς και την παιδεία μας. Η αντιπαράθεσή τους με τα ώς τα τώρα έργα, και αυτά λιγοστά, των ειδικών, της παντογνωσίας, της εξεζητημένης πληρότητας (εξαιρώ βέβαια μερικά πράγματα, μεγάλες εργασίες των παλαιοτέρων), θα φέρει στην επιφάνεια ένα πρόβλημα, την δροσερή αυθεντικότητα του έργου, αυτή την κρυφή λαμπερή φλόγα που, μικρή ή μεγάλη, είναι ο σκοπός και ο καημός, την έσω αλήθεια. Καλή υγεία και δουλειά. Αριστομένης Προβελέγγιος Παρίσι 1.10.1975

Απόσπασμα από το βιβλίο
Η οικοδομική τέχνη εκδηλώνεται παράλληλα με τις απαιτήσεις της ζωής στη συνεχή της εξέλιξη. Ταυτίζεται με τις ανάγκες του λαού και την ιστορία του ακολουθώντας τις εθνικές και οικονομικοκοινωνικές συνθήκες. Για αυτό, όταν δεν εξαρτάται πια από τις καθημερινές ανάγκες της ζωής του αλλά από την επιρροή μιας ανερχόμενης μικρής τάξης ανθρώπων που δεν ανήκει στο σύνολο, χάνει τo νόημα του πραγματικού, εξυπηρετεί μονάχα τη φιλοδοξία και ματαιοδοξία αυτής της τάξης, γίνεται διακοσμητική, εκφυλίζεται, χάνεται. Καμιά οικοδομική τέχνη που δεν στηρίχτηκε στην αλήθεια της κάθε κοινωνικοϊστορικής ζωής του λαού δεν είχε συνέχεια και ο θαυμασμός της τέχνης αυτής, πολλές φορές, δεν είναι παρά θαυμασμός τεχνικής, όγκου, αδικαιολόγητου μόχθου και εντυπωσιακής οικονομικής υπεροχής. Οι Πύργοι της Λέσβου, από τα λίγα παραδείγματα οικοδομικής τέχνης που ακόμη σώζονται, είναι ιστορικοί μάρτυρες μιας αληθινής κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής. Στα ανθρώπινα ακόμη όρια μιας ανερχόμενης μεταπρατικής αστικής τάξης, συνδυάζοντας την συνεπαρμένη από την πραγματικότητα λαϊκή τέχνη με το αυθόρμητο ένστικτο της καλλιτεχνικής αγνότητας, δεν παραποιούνται καθόλου για χάρη του πλούτου και της ψυχικής καταπίεσης των λαϊκών μαζών. Συνήθως οι Πύργοι ήταν θερινές κατοικίες εύπορων αστικών οικογενειών που ζούσαν στην πόλη της Μυτιλήνης-μεγάλο αστικό κέντρο της εποχής, γύρω στα 1800, λόγω της θέσης της στον εμπορικό άξονα μεταξύ Πόλης και Σμύρνης. Οι οικογένειες αυτές, έμποροι που πλούτισαν στον τόπο τους ή μεταναστεύοντας στην Αίγυπτο, Ρουμανία, Ρωσία και αλλού, εκτός από τη μόνιμη αστική τους κατοικία, έχτιζαν και μια δεύτερη σε ένα από τα κτήματά τους, συνήθως στην άκρη, στην υψηλότερη γωνιά του, όπου έμεναν την εποχή της σοδιάς μαζεύοντας τις ελιές τους και δουλεύοντας τη γη τους. Για το λόγο αυτό, όλους σχεδόν τους Πύργους τους συναντάμε σε μια σχετικά κοντινή ακτίνα γύρω από την πόλη της Μυτιλήνης. Υπήρχαν βέβαια και σπίτια του είδους αυτού που κατοικούνταν μονίμως από φτωχότερες αγροτικές οικογένειες. Ο μάστορας του Πύργου, άμεσα συνδεδεμένος με το λαό και το περιβάλλον, χτίζει γνήσια για τον άνθρωπο, αγαπά και σέβεται την τέχνη του δίχως να την επηρεάζει αισθητική επιπολαιότητα. Γνωρίζει τη φύση, εχθρική και φιλική και τη συνδέει με τον άνθρωπο, ενώ παράλληλα τον προστατεύει από αυτήν. Διαλέγει από αυτήν υλικά που του χρειάζονται, τα δουλεύει με επιδεξιότητα και κυριαρχεί πάνω τους. Πλουταίνει και αξιοποιεί τις γνώσεις του με τα ταξίδια που κάνει στην γειτονική χώρα της Ανατολής, δουλεύοντας εκεί, όταν στον τόπο του δεν έχει αρκετή ή και καθόλου δουλειά. Έτσι προσφέρει την πείρα του και την καλλιτεχνική του ευαισθησία παίρνοντας καινούργιες «εμπειρίες» από τους ξένους συναδέλφους του σε ένα ειρηνικό και ανθρώπινο επίπεδο συνύπαρξης. Ο Πύργος έπρεπε να στεγάσει τους ανθρώπους και να τους προστατέψει από τους ληστές, όπως επίσης και τους καρπούς της γης. Οι τρεις αυτές ανάγκες καθορίσανε οργανικά και λειτουργικά την εξωτερική μορφή και την εσωτερική σύνθεση. Συνήθως έχουνε τρία πατώματα: το ισόγειο, στο οποίο αποθηκεύονται οι καρποί και τη στέρνα. Το μεσόδωμα, χαμηλό σε ύψος, που κατοικεί το προσωπικό που βοηθούσε στο μάζεμα της σοδιάς, και το πρώτο πάτωμα, την κυρίως κατοικία. Πολλές φορές υπήρχε και δεύτερο μεσόδωμα που είχε τους βοηθητικούς χώρους, κουζίνα, αποχωρητήριο κλπ. Για να αντιμετωπίσουν τους ληστές έχτιζαν το ισόγειο, συνήθως σε τετράγωνο σχήμα, με τοίχους χοντρούς από πέτρα ή από πλιθιά, δίχως προεξοχές, παράθυρα ή περιττά ανοίγματα, εκτός την είσοδο. Το μεσόδωμα περιλαμβανόταν στον πέτρινο όγκο του ισογείου με περιορισμένο αριθμό μικρών παραθύρων που έχουν σιδεριές ασφαλείας. Εδώ υπάρχουν ο «φονιάς», ένα είδος πέτρινου χωνιού, ακριβώς πάνω από την είσοδο, από όπου χύνανε καυτό λάδι ή βραστό νερό σε αυτόν που θα προσπαθούσε να την παραβιάσει. Η άνοδος από το ισόγειο στο μεσόδωμα γινόταν από μία μικρή ξύλινη σκάλα που πολλές φορές σηκώνανε για μεγαλύτερη ασφάλεια και που άρχιζε αμέσως δίπλα από την είσοδο. Σε αυτήν υπήρχαν δύο πόρτες, μια ελαφριά ευκολόχρηστη στο μέσα μέρος και μια πολύ βαριά ξύλινη με τεράστιες μπάρες ασφαλείας που συνήθως επένδυαν με λαμαρίνα. Το πρώτο πάτωμα χτισμένο με «τσατμά», ξύλινο σκελετό με πήχες και χοντρό κονίαμα, είναι πια ο κύριος κατοικήσιμος χώρος με άνετα και ευρύχωρα δωμάτια, δίχως να είναι υπέρμετρα μεγάλα, που προεκτείνονται με το «σαχνισίνη» (εξώστη), με παράθυρα το ένα δίπλα στο άλλο που ενώνουν το τοπίο με τον εσωτερικό χώρο, επιτρέποντας ταυτόχρονα τη θέα και προς τις τρεις πλευρές. Η στέγη, ξυλοκατασκευή με αυλακωτά κεραμίδια και μικρή κλίση, εναρμονίζεται τέλεια στη γαλήνη των ελαιώνων. Η αρχιτεκτονική διακόσμηση είναι συνετή δίχως περιττά στολίδια και ταυτίζεται με τον τεχνίτη στη σύνθεση του κτιρίου, στις αναλογίες του, στο δέσιμο των υλικών μεταξύ τους, δίχως αισθητικά πειράματα και πλήρη ανταπόκριση στις ανάγκες των κατοίκων. Μοναδικά εξωτερικά στολίδια, η χρονολογία κατασκευής και ο «φονιάς» σε διάφορα σχήματα και φόρμες πάνω από την «μπατή» (είσοδο) με τις λαξεμένες παραστάδες. Ο εσωτερικός διάκοσμος, επίσης απλός, περιορίζεται περισσότερο στο ξυλόγλυπτο στολίδι, δουλεμένο με τόλμη και δεξιοτεχνία πάνω στις ντουλάπες, πόρτες, ταβάνια, σκάλες και κιγκλιδώματα. Τίποτα εδώ μέσα δεν είναι φορτωμένο και το διάχυτο φως δημιουργεί μια θέρμη και χαρούμενη ατμόσφαιρα γαλήνης και ανθρώπινης ζεστασιάς. Αντώνης Στυλιανίδης, αρχιτέκτων Αύγουστος 1975
 
 

 
  

Σχόλια  (0)

Αφήστε το σχόλιό σας
Όνομα (δημοσιεύεται)
email (ΔΕΝ δημοσιεύεται)
Σχόλιο


Τα σχόλια αναρτώνται εφ' όσον αφορούν κριτικές στα βιβλία και όχι σε πρόσωπα και πληρούν τους κανόνες δεοντολογίας


Οι τελευταίες εκδόσεις στην ίδια σειρά



Βιβλία του συγγραφέα





ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Johann Wolfgang Goethe
Φάουστ Φάουστ
Καρολίνα Ναχμούλη - Γαβριηλίδου
Block 25 Block 25
Μολιέρος (Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν)
Ταρτούφος ή ο απατεώνας Ταρτούφος ή ο απατεώνας
Samuel Beckett
Τρεις διάλογοι Τρεις διάλογοι
Samuel Beckett
Η τελευταία τριλογία Η τελευταία τριλογία
Ράινερ Μαρία Ρίλκε
Γράμματα σ' έναν νέο ζωγράφο/ Σαράντα εικόνες του Μπαλτίς (Μετάφραση-σημειώσεις-επίμετρο: Ανδρέας Νεοφυτίδης) Γράμματα σ' έναν νέο ζωγράφο/ Σαράντα εικόνες του Μπαλτίς (Μετάφραση-σημειώσεις-επίμετρο: Ανδρέας Νεοφυτίδης)
Πέτρος Μάρκαρης
Offshore Offshore
Αν θέλετε να λαμβάνετε ενημέρωση για τις εκδηλώσεις και τις νέες κυκλοφορίες μας, παρακαλούμε συμπληρώστε το email σας και πατήστε <εγγραφή>